Từ va chạm nhỏ trên biển đến đình trệ ngoại giao


Đằng sau sự giận dữ ra mặt là cuộc đấu tranh giữa Nhật Bản và Trung Quốc để thống trị khu vực, cùng với các tranh chấp lâu đời về lãnh thổ.

Sự việc bắt đầu bằng một sự cố nhỏ trong vùng biển ở châu Á – một tàu Trung Quốc va chạm với các tàu bảo vệ bờ biển Nhật Bản. Nhưng chỉ trong 2 tuần, “sự khuấy động” đó đã leo thang dẫn đến bế tắc ngoại giao toàn diện với việc Trung Quốc chính thức không tiếp xúc với Nhật Bản nữa.

Bề ngoài, cuộc tranh cãi nằm ở việc bắt giữ thuyền trưởng tàu Trung Quốc, hiện đang bị quản thúc tại Nhật Bản. Nhưng đằng sau sự giận dữ ra mặt đó là cuộc đấu tranh giữa Nhật Bản và Trung Quốc để thống trị khu vực, cùng với các tranh chấp lâu đời về lãnh thổ.

Sự phô trương giận dữ đến từ phía Bắc Kinh nhiều hơn phía Tokyo là dấu hiệu mới nhất chỉ ra rằng một Trung Quốc quyết đoán giờ đây đang tìm cách “căng cơ bắp” trên bình diện quốc tế.

Kể từ các vụ chạm tàu, một số tranh chấp khác đã bùng lên, từ nghiêm trọng ( các mối đe dọa đối với việc bắt đầu khoan khí đốt ở biển Hoa Đông của hai bên) đến kì quặc ( các điều tra viên Trung Quốc được cử đến để nghiên cứu cái chết của một con gấu trúc Trung Quốc tại vườn thú Nhật Bản).

Các vụ va chạm giữa tàu cá Trung Quốc và hai tàu tuần tra Nhật xảy ra gần quần đảo Điếu Ngư/Senkaku giữa hai nước. Ảnh: BBC

Những căng thẳng đã thôi thúc các sinh viên Trung Quốc cuối tuần vừa rồi đã biểu tình bên ngoài đại sứ quán Nhật Bản tại Bắc Kinh – một sự thể hiện tương đối nhỏ nhưng quan trọng vì dù sao đó cũng là một dấu hiệu cho sự chấp thuận của chính phủ Trung Quốc trong việc chống Nhật.

Phương tiện truyền thông Trung Quốc cũng đã báo cáo việc số lượng lớn khách du lịch Trung Quốc hủy bỏ chuyến đi đến Nhật Bản.

Trong nhiều tuần gần đây, đại sứ Nhật Bản tại Bắc Kinh bị gọi đến liên tục bởi các quan chức Trung Quốc, trong đó có một buổi triệu tập lúc sáng sớm mà phía Nhật Bản coi đó là một sự xúc phạm lớn.

Trong cuộc gặp gỡ gần đây nhất, hôm Chủ Nhật, thứ trưởng ngoại giao Trung Quốc Vương Quang Á đã đưa ra “các lời hứa trang nghiêm” đối với đại sứ Nhật Bản, ông Vương đã nói với các phóng viên.

Sau đó, ông Vương đã trả lời với phương tiện truyền thông nhà nước Tân Hoa Xã là “Sự việc gây ra do phía Nhật Bản đã làm thiệt hại nặng nề mối quan hệ Trung Quốc – Nhật Bản”.

Tiếp đó, cũng hôm Chủ Nhật, việc Trung Quốc đình chỉ các cuộc trao đổi cấp cao với Nhật Bản từ cấp tỉnh đến chính quyền trung ương đã phá hoại các cuộc đàm phán đã được lên kế hoạch về các quyền hàng không  và các vấn đề than đá.

Sự cố khơi mào các bế tắc xảy ra vào ngày 7 tháng 9 khi một chiếc thuyền đánh cá của thuyền trưởng Mân Tấn Ngư, 41 tuổi,đã va chạm với 2 tàu tuần duyên của lực lượng bảo vệ bờ biển Nhật Bản. Khu vực vụ va chạm xảy ra gần nhóm đảo không có người ở nhưng đang xảy ra tranh chấp – được gọi là Điếu Ngư ở Trung Quốc và Senkaku ở Nhật Bản.

Ban đầu, các nhà chức trách Nhật Bản bắt giữ toàn bộ thủy thủ đoàn của tàu Trung Quốc. Sau đó, tất cả các thành viên ngoại trừ thuyền trưởng được thả. Hôm Chủ Nhật, tòa án Nhật Bản đã kéo dài thời gian tạm giam tiền xét xử đối với thuyền trưởng cho đến ngày 29/9 mặc kệ sự chống đối của các quan chức Trung Quốc.

“Trung Quốc yêu cầu Nhật Bản thả thuyền trưởng vô điều kiện ngay lập tức”, nhà phát ngôn của Bộ ngoại giao Trung Quốc Khương Du cho biết trong một bản tuyên bố. Thêm vào đó, Bắc Kinh xét thấy việc tạm giam thuyền trưởng là bất hợp pháp và không có hiệu lực.

Tàu của lực lượng bảo vệ bờ biển chạy qua một tàu đánh cá Trung Quốc mà các sĩ quan Nhật đã lên tàu để kiểm tra sau vụ đâm nhau ở ngoài khơi quần đảo tranh chấp phía đông Trung Quốc. Ảnh: AP

Có dấu hiệu cho thấy rạn nứt đang lan sang các lĩnh vực khác. Nhật báo kinh doanh Nikkei Nhật Bản đã báo cáo hôm Chủ Nhật rằng Nhật Bản có thể bắt đầu khoan khí đốt ở biển Hoa Đông – một khu vực tranh chấp khác có nguồn khí đốt tự nhiên dồi dào – nếu Trung Quốc cố gắng làm tương tự như vậy.

Sau khi Xing Xing – một con gấu trúc khổng lồ mượn từ Trung Quốc gần đây chết trong một vườn thú Nhật Bản khi bị gây mê lấy tinh dịch để thụ tinh nhân tạo. Trung Quốc đã ngay lập tức cử điều tra viên đến. Các bình luận trực tuyến của người Trung Quốc đăng tải các giả thuyết cho âm mưu kết nối cái chết của gấu trúc với việc thuyền trưởng tàu bị bắt để đưa ra luận điệu về một chiến dịch sỉ nhục Trung Quốc của Nhật Bản.

Phản ứng mạnh mẽ bùng phát gần đây còn thể hiện lịch sử phức tạp, đối kháng của Trung Quốc và Nhật Bản. Nhiều người Trung Quốc vẫn giữ sự căm giận sục sôi đối với việc Nhật Bản chiếm đóng Mãn Châu vào năm 1931 và tiến hành cuộc xâm lược Trung Quốc toàn diện năm 1937 để khởi động cuộc chiến tranh Trung – Nhật lần thứ Hai.

Theo nhiều người có mặt ở các cuộc biểu tình thì cuối tuần vừa rồi là kỉ niệm 79 năm cuộc xâm lược Mãn Châu. Trong một cuộc biểu tình ở bên ngoài lãnh sự quán Nhật Bản tại Thượng Hải hôm thứ Bảy, các thanh niên Trung Quốc hô to các khẩu hiệu kêu gọi chính phủ Trung Quốc có những hành động mạnh mẽ hơn nữa: ” Thả tự do cho thuyền trưởng! Người Trung Quốc nên đứng lên và đấu tranh! Chúng ta có thể lấy lại Quần đảo Điếu Ngư thế nào được nếu chúng ta hành động như những kẻ hèn nhát?”.

Trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại, nhà nghiên cứu ở Học viện khoa học xã hội Thượng Hải Zhou Jianming biện minh cho phản ứng mạnh mẽ của Trung Quốc. “Động lực thực sự của Nhật Bản là việc sử dụng hệ thống trong nước của họ để xử lý trường hợp của thuyền trưởng bởi vì như vậy họ có thể thu thập chứng cứ để đòi quần đảo Điếu Ngư”.

“Bây giờ, các quân bài đang nằm trong tay của người Nhật Bản. Và cho dù vụ việc leo thang thế nào phụ thuộc vào việc tiếp theo họ sẽ làm gì, Trung Quốc chắc chắn sẽ có các biện pháp đối phó”.

  • Ngọc Tú dịch từ Washington Post

Nhà báo Chico Harlan và các nhà nghiên cứu Wang Juan, Liu Liu cũng đã đóng góp cho bài báo này.

Nguồn Tuanvietnam

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: