Bí quyết đổi mới sáng tạo


(TBKTSG) – Thống kê cho thấy 89% các công ty trong danh sách Fortune 500 năm 1955 đã biến mất khỏi thị trường. Ngay như gần đây, Yahoo từng là một công ty Internet khổng lồ nhưng nay đã gần như là chuyện quá khứ, Nokia đình đám một thời giờ đã khuất bóng.

Mỗi “người khổng lồ” có những nguyên nhân sa sút khác nhau nhưng họ có một điểm chung là không theo kịp xu hướng tiêu dùng của thị trường. Hay nói như cựu Tổng giám đốc General Electric Jack Welch, khi sự thay đổi bên trong doanh nghiệp không theo kịp sự thay đổi bên ngoài thì cái kết đến rất gần.
Để không bị rơi vào tình huống như vậy, doanh nghiệp bắt buộc phải luôn đổi mới sáng tạo. Ai cũng hiểu đổi mới sáng tạo là điều cần thiết nhưng có lẽ trước tiên cần có cái nhìn cơ bản về đổi mới sáng tạo.

Giá trị tăng thêm là đích đến

Theo Giáo sư Christopher Westland (trường Đại học Chicago), đổi mới sáng tạo là những phát minh có khả năng thương mại hóa. IBM cũng đưa ra một khái niệm tương tự khi cho rằng đổi mới sáng tạo là những đổi mới, cách tân mang lại giá trị gồm giá trị hữu dụng cho người dùng và giá trị tăng trưởng doanh thu cho chính doanh nghiệp.

Như vậy có thể thấy giá trị tăng thêm là đích đến của đổi mới sáng tạo và tôi tin rằng các bạn cũng nhất trí với tôi về điều này.

Tuy nhiên, đừng nghĩ đổi mới sáng tạo là phải phát minh ra một cái gì đó mới mẻ hoàn toàn. Ý tưởng xây dựng mạng xã hội như Facebook không mới, và đã có từ những năm 1970, được thương mại hóa từ những năm 1990, nhưng mạng xã hội thực sự bùng nổ khi có sự xuất hiện của Mark Zuckerberg, tuy không phát minh ra cái mới nhưng đã đổi mới một cách rất sáng tạo.

Hay như ngày nay, khi nói đến điện thoại thông minh, đa phần chúng ta nghĩ đến iPhone của Steve Jobs chứ chẳng ai quan tâm đến Simon, chiếc điện thoại thông minh đầu tiên được IBM đưa ra thị trường từ năm 1992.

Công nghệ được tích lũy và có sức mạnh đủ lớn sẽ giúp chúng ta tạo ra những sản phẩm mới. Nếu quan sát, chúng ta sẽ thấy đó là cả một quá trình kế thừa và phát triển. Trong xã hội ngày nay, tìm một sản phẩm theo kiểu đổi mới hoàn toàn không phải điều dễ dàng.

Cần nhìn nhận với một doanh nghiệp hay cá nhân, quá trình tạo ra một sản phẩm đã bao gồm yếu tố “mới” với chính chủ thể sản phẩm đó. Đó là cách nhìn bớt khắt khe, giúp tinh thần đổi mới sáng tạo được cổ vũ tốt hơn.

Ai cũng hiểu đổi mới sáng tạo là điều cần thiết nhưng có lẽ trước tiên cần có cái nhìn cơ bản về đổi mới sáng tạo.

Công thức của đổi mới sáng tạo

Tựu trung có thể xem giá trị của đổi mới sáng tạo (innovation) là tích (phép nhân) của bốn yếu tố gồm văn hóa, tài năng, sự khuyến khích và thời điểm thích hợp (Innovation = Culture x Talent x Incentives x Timing). Thiếu một trong bốn yếu tố trên, doanh nghiệp sẽ không thể có sáng tạo.

Xin bắt đầu từ yếu tố cuối cùng, thời điểm thích hợp là thời điểm thị trường sẵn sàng chấp nhận sản phẩm đổi mới của doanh nghiệp. Quay lại ví dụ trên, ngay như Facebook nếu xuất hiện ở năm 1970, hẳn sẽ không gầy dựng được một đế chế như hiện nay.

Nói về yếu tố văn hóa, đó là sự tổng hợp từ bên trong doanh nghiệp và bên ngoài xã hội. Một nhân viên sẽ khó có thể phát triển ý tưởng nếu doanh nghiệp không tạo cho họ cảm giác tự do tuyệt đối trong suy nghĩ và môi trường làm việc thông thoáng, cởi mở. Nhân viên sẽ khó có thể trình bày các ý tưởng đổi mới sáng tạo của mình nếu doanh nghiệp không khuyến khích, trân trọng những ý tưởng đó. Điều này dễ hiểu bởi bản thân việc đổi mới không phải lúc nào cũng mang lại thành công, hay cụ thể, không phải lúc nào giá trị mang lại cũng nhiều hơn chi phí bỏ ra, thậm chí chẳng mang lại giá trị nào, ngoài kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng đạt được qua quá trình hiện thực hóa các ý tưởng sáng tạo. Do vậy, doanh nghiệp cần cân bằng giữa yếu tố hiệu quả công việc và kiến thức (performance vs learning goals) thu được trong quá trình thử nghiệm các ý tưởng mới.

Đối với yếu tố văn hóa bên ngoài, hay nói rộng ra là xã hội mà doanh nghiệp/con người đang sinh hoạt, nếu như Warren Buffett – một thiên tài đầu tư được sinh ra tại một bộ tộc săn bắn nào đó ở châu Phi mà không phải nước Mỹ, chắc chắn khả năng thiên bẩm về đầu tư của ông ấy gần như sẽ không có giá trị.

Hai yếu tố tiếp theo là tài năng và sự khích lệ/khuyến khích có quan hệ mật thiết với nhau. Các nghiên cứu chỉ ra rằng các nhân tài chỉ phát huy tối đa khả năng sáng tạo khi họ có được sự khích lệ thích hợp. Một điều mà các doanh nghiệp rất cần lưu ý, đó là với những nhân tài, khát vọng khẳng định mình và khao khát làm một điều gì đó có ích cho xã hội mãnh liệt hơn so với những khuyến khích vật chất. Do vậy, doanh nghiệp hay cụ thể hơn là người lãnh đạo, cần khơi gợi trong nhân viên những động lực nằm sâu trong tiềm thức của họ, truyền cảm hứng để họ đi tới. Tuy nhiên, việc truyền cảm hứng chưa phải là tất cả vấn đề.

Hãy lập ra một mục tiêu cụ thể và đủ khó để thách thức nhân viên/đội ngũ thay vì nói chung chung rằng các anh hãy cố gắng làm tốt nhất có thể. Nếu không có thách thức, mọi người sẽ ỳ ra và không có động lực để vươn lên. Một mục tiêu cụ thể giúp đội ngũ của bạn xác định được điểm cần đến, từ đó họ sẽ biết cần những nguồn lực gì, chiến lược ra sao, trong bao lâu.

Và cuối cùng, mọi câu chuyện rồi cũng quay về với những con người tài năng sáng tạo. Vậy làm sao tuyển được những con người sáng tạo?

Xin hãy nghe Jay Vijayan, Giám đốc công nghệ thông tin của Tesla, nói về cách tuyển dụng của Tổng giám đốc tập đoàn là Elon Musk: “Elon không thỏa mãn với tốt hay rất tốt. Ông ấy muốn tốt nhất. Do vậy ông luôn hỏi các ứng viên về những vấn đề phức tạp mà họ từng giải quyết trước đây và ông ấy muốn nghe giải pháp một cách chi tiết”.

Nhưng con người không vẫn chưa đủ. Để có sự sáng tạo thì mọi thứ phải xuất phát từ ý tưởng. Việc quản lý ý tưởng luôn là một thách thức đối với các doanh nghiệp, làm sao để các ý tưởng có thể đi đúng hướng và có thể kết hợp với nhau hình thành nên sự đột phá. Một quy trình quản trị ý tưởng bài bản sẽ giúp định hướng tốt hơn trong việc tạo ra các giá trị mới phục vụ cho mục tiêu và chiến lược của doanh nghiệp.

Bài viết dựa trên bài chia sẻ của ông Nguyễn Bá Quỳnh, Giám đốc khối dịch vụ công của Công ty Microsoft Việt Nam ở talkshow lần thứ 52 do cộng đồng CIO Việt Nam tổ chức.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: